In opdracht van het Ministerie van Financiën ontwikkelt het College Deskundigheid Financiële Dienstverlening (CDFD) een nieuwe Wft-module Pensioenverzekeringen. Met deze module worden de deskundigheidseisen voor pensioenadviseurs in het kader van ‘tweede pijler-pensioenen’ voor werkgevers en dga’s aangescherpt.
De nieuwe Wft-module Pensioenverzekeringen beoogt de kwaliteit van het pensioenadvies aan dga’s en werkgevers te bevorderen. De deskundigheidseisen worden vastgelegd in eindtermen. Hierin zijn niet alleen de eisen aan kennis en deskundigheid opgenomen, maar ook het verwachte minimale niveau van vaardigheden, competenties en integer gedrag van de adviseur.
Definitie pensioenadviseur
De definitie van een pensioenadviseur luidt: “Een Wft-gediplomeerd pensioenadviseur is iemand die kan adviseren en bemiddelen in pensioenverzekeringen en die in staat is de werkgever zelfstandig een onafhankelijk advies te geven over pensioenverzekeringen in actuariële, financiële, juridische en fiscale zin in alle stadia waarin een pensioenverzekering zich bevindt.” Dit geldt evenzeer voor de dga bij wie de pensioenverzekering ook bedoeld is om risico’s af te dekken binnen de pensioentoezegging. De adviseur dient te voldoen aan de eindtermen van de module Wft-Pensioenverzekering (op EKK-niveau 6). In de beschrijving van de eindtermen wordt naast kennis, vaardigheden, competenties en integer en professioneel gedrag ook de term algemeen risicomanagement opgenomen.
De belangrijkste data op een rij
Inmiddels is het invoeringstraject van de module bekend geworden. We zetten de belangrijkste data nog even op een rij:
1 januari 2012 – Ingangsdatum van de invoering van de nieuwe Wft-pensioenmodule. Dit betekent dat nieuwe vergunninghouders vanaf deze datum direct aan de eisen voor de nieuwe pensioenmodule moeten voldoen. Voor bestaande vergunninghouders geldt een overgangsregeling van twee jaar tot 1 januari 2014.
1 februari 2012 – Bestaande vergunninghouders moeten voor deze datum aan de AFM laten weten of ze gaan opteren voor de Wft-pensioenmodule.
1 juli 2012 – Bestaande vergunninghouders moeten bij de AFM aangeven op welke wijze zij denken voor 1 januari 2014 de noodzakelijke kennis te verwerven.
Eindtermen
Voor de nieuwe pensioenmodule heeft het CDFD eindtermen ontwikkeld waarin de eisen zijn vastgelegd die aan de pensioenadviseur gesteld worden. In de deskundigencommissie van het CDFD dat deze eindtermen heeft opgesteld, was ook het RPA-register, in de persoon van Annemiek Vollenbroek, vertegenwoordigd. De eindtermen van de Wft-module Pensioenverzekeringen worden opgenomen in het Besluit gedragstoezicht financiële ondernemingen (Bgfo). Hierdoor worden de minimumeisen ook wettelijk vastgelegd.
De eindtermen, de verwachte leerresultaten, zijn verdeeld in vier leercategorieën:
- Kennis (kennis en begrip)
- Vaardigheid (toepassing en actie)
- Competentie (autonomie en verantwoordelijkheid)
- Professioneel en integer gedrag
Europees Kwalificatie Kader (EKK)
Het CDFD houdt bij de ontwikkeling van de nieuwe pensioenmodule rekening met de Europese en Nederlandse kwalificatiesystemen op het gebied van kennisniveaus. De verkregen diploma’s zijn daarmee beter uitwisselbaar met die van andere EU-landen.
Aansluiting bij deze kwalificatiemethoden vindt op twee manieren plaats. Enerzijds door de methode en inrichting van de eindtermen voor de pensioenmodule; de verwachte leerresultaten zijn in de pensioenmodule geformuleerd voor de al genoemde gebieden kennis, vaardigheden, competenties en gedrag. Anderzijds formuleert het CDFD in de eindtermen wat het gewenste niveau is van de pensioenadviseur op de genoemde gebieden, en wel in termen die gebruikt worden in de Europese en Nederlandse kwalificatiesystemen.
Reikwijdte Wft-pensioenmodule
Bij het vaststellen van de reikwijdte van de pensioenmodule volgt het CDFD de uitgangspunten van de Wft:
- De pensioenmodule is van toepassing op alle financieel dienstverleners (aanbieders, bemiddelaars en adviseurs) in pensioenverzekeringen.
- De Wft is beperkt tot pensioenverzekeringen. Met pensioenverzekeringen worden rechtstreeks verzekerde regelingen bedoeld die bij verzekeraars worden ondergebracht.
- De Wft en daarmee de deskundigheidseisen zien niet toe op advisering over en door pensioenfondsen en regelingen DGA Eigen Beheer.
Het RPA-register vindt het jammer dat het CDFD zich hier heeft laten leiden door een zeer enge omschrijving van zijn opdracht. Samen met andere belanghebbenden vinden wij dat voor alle pensioenadvisering een ‘level playing field’ moet gelden. Een goed pensioenadvies, bijvoorbeeld aan een dga, maar ook aan een bedrijf, bevat vaak verschillende componenten, waaronder verzekeringen. Deze componenten kunnen niet los van elkaar geadviseerd worden. Hier is sprake van een gemiste kans om advisering rond alle aspecten van pensioen binnen eenzelfde wettelijk kenniskader te brengen om zo een uniform kwaliteitsniveau af te dwingen.
Examinering
De opzet van de eindtermen van de Wft-pensioenmodule vraagt om een andere en/of aanvullende wijze van examineren. In de huidige praktijk van exameninstellingen wordt deskundigheid bij de Wft-modules vooral getoetst aan de hand van meerkeuzevragen. Deze vorm is onvoldoende voor het toetsen van competenties en gedrag. De competenties in termen van ‘demonstreren en/of bewijzen’, zoals geformuleerd door het CDFD, kunnen niet worden getoetst door uitsluitend meerkeuzevragen. Dit geldt ook voor de eindtermen over integer en professioneel gedrag. Het is belangrijk dat de kandidaat geëxamineerd wordt op het beseffen van het belang van integer handelen op persoonsniveau.
Het CDFD heeft inmiddels bekendgemaakt dat het examen uit twee delen zal gaan bestaan, een schriftelijk en een mondeling gedeelte. Het is mogelijk dat kandidaten pas aan het mondelinge deel mogen deelnemen als ze hebben kunnen aantonen het schriftelijke deel met succes te hebben afgelegd. Het schriftelijke deel zal bestaan uit zowel meerkeuze- als open vragen.
Daarnaast heeft het CDFD geconcludeerd dat er op dit moment geen diploma’s zijn die alle eindtermen van de Wft-pensioenmodule bevatten. Dit betekent dus dat er geen gelijkstelling plaatsvindt van reeds bestaande diploma’s. Men kan dus alleen aan de eisen voldoen door het opnieuw afleggen van een examen of het volgen van een EVC-procedure. Er zullen geen opleidingen en/of opleidingsorganisaties worden geaccrediteerd. Iedereen mag zelf weten op welke wijze hij de nieuwe kennis verwerft, maar hij zal uiteindelijk over een diploma moeten beschikken. Dit diploma kan en mag niet worden verstrekt door opleidingsorganisaties, maar uitsluitend door erkende exameninstituten. Het diploma verwerf je door met succes deel te nemen aan het examen. Een andere manier om de vergunning te verwerven is via de procedure Eerder Verworven Competenties (EVC). Ook voor deze procedure geldt dat die alleen kan worden uitgevoerd door daartoe erkende exameninstituten. De kern van deze procedure is dat eerst wordt vastgesteld over welke competenties men al beschikt op grond van ervaring en/of eerder behaalde diploma’s. Eventuele lacunes kunnen vervolgens worden aangevuld. De EVC-procedure wordt op dit moment door een aantal exameninstituten nader uitgewerkt.
Vakbekwaamheid
Bij de invoering van de nieuwe vakbekwaamheidseisen voor pensioenen geldt de volgende regeling:
- De feitelijk leidinggevende Pensioen moet voldoen aan de nieuwe vakbekwaamheidseisen. Deze vakbekwaamheid moet blijken uit het behalen van het nieuwe diploma Pensioen.
- De medewerkers met klantcontact moeten wel deskundig zijn, maar deze vakbekwaamheid hoeft niet te blijken uit een eerder behaald diploma.
De minister heeft echter het voornemen om met ingang van uiterlijk 1 januari 2015 te eisen dat alle medewerkers met klantcontact deskundig zijn, waarbij deze vakbekwaamheid moet blijken uit een eerder behaald diploma. Dit houdt in dat na deze datum dus ook de medewerkers met klantcontact het nieuwe diploma Pensioen moeten behalen.
Hoe verhoudt het RPA zich tot de pensioenmodule?
Binnen de eindtermen die het RPA-register hanteert voor zijn kennistoetsen, wordt het pensioenbegrip veel ruimer opgevat dan binnen de Wft-pensioenmodule. Volgens het RPA-register omvat pensioenadvisering alle aspecten van het financieel advies rond oudedagsvoorzieningen. Er is natuurlijk wel sprake van een grote overlapping met het terrein dat bestreken wordt door deze Wft-module. Dat houdt in dat het RPA l voor wat betreft het tweedepijler-pensioenadvies (en dga) zo veel mogelijk aansluiting zal zoeken bij de eindtermen zoals deze geformuleerd zijn in het kader van de Wft.
Op dit ogenblik werken wij aan een position paper waarin wij de inhoudelijke verschillen met de Wft-module uitwerken en waarin wij vervolgens aangeven hoe een Registerpensioenadviseur zich verhoudt tot een Wft-vergunninghouder. Aan NIBE-SVV is verzocht om objectief vast te stellen of de huidige RPA-eindtermen en kennistoetsen daadwerkelijk op hbo-niveau zijn en in hoeverre deze de eindtermen Wft-Pensioen afdekken.
Ook toetst het bestuur graag zijn gedachten aan de wensen en opvattingen die leven onder de ingeschreven pensioenadviseurs. Alle RPA’s ontvangen een dezer dagen een enquête hierover via e-mail. Wij doen een dringend beroep om deze in te vullen en terug te sturen.
Ten slotte
Zodra er meer duidelijkheid is over de EVC-procedures, zullen wij als volgende stap voor de ingeschreven RPA’s bewerkstelligen dat er voor hen een goed omschreven EVC-procedure komt, zodat zij bij het verwerven van de vereiste vergunning maximaal kunnen profiteren van de inspanningen die zij in het verleden geleverd hebben om RPA te worden en te blijven.
Website ontwerp RV Productions